Een jaaroverzicht in screenshots
JANUARI
Ook dit jaar bleken feit en fictie voor sommige politici weer erg lastig uit elkaar te houden. Caroline van der Plas zou toch zweren dat ze na het bekijken van de soap Woeste Grond naar een documentaire had zitten kijken, en kondigde prompt kamervragen aan.
Anja & Anya aan de top
JANUARI
DECEMBER
JANUARI
Esther Jansma was een van de beste dichters van ons taalgebied. Ze stond onder meer veelvuldig op De Nacht van de Poëzie. De NOS had het moeilijk met het verzinnen van een kop bij het nieuwsbericht over haar overlijden, zoals bleek uit het immer scherpe BlueSky-account 'NOS Edits'.
Na 25 minuten kwam de overijverige webredacteur er gelukkig achter dat de opmerking over haar werk toch niet zo smaakvol was. Die was extra wrang omdat Jansma zich juist altijd verzette tegen het klakkeloos autobiografisch interpreteren van gedichten, iets wat ze vooral zag gebeuren bij vrouwelijke dichters.
«Als je leert lezen, leer je al heel snel dat ‹hij› mens betekent, terwijl ‹zij› iemand is die verliefd wordt, menstrueert en kinderen krijgt. Als een vrouw een boek schrijft waar een ‹ik› in voorkomt, wordt dat door die beperkte mens-definitie van ‹zij› meteen al iets specifieks. Aan die ‹ik› worden dan als ‹vrouwelijk› opgevatte eigenschappen toegekend.»
Uit: interview in De Groene
«'Sindsdien,' (sinds ze in een paar gedichten refereerde aan de twee kinderen die ze verloor, red), zegt ze met een grijns, ‘ben ik vaak de dooiekindertjesdichteres. Mensen willen ál mijn gedichten autobiografisch lezen. Een grote vergissing.’»
Uit: interview in De Volkskrant
Mocht Lucebert nu wel of niet in Alkmaar blijven???
FEBRUARI
Het ging om de dichtregel "Van te veel spektakel wankel je allicht" die sinds 1995 op het dak van het gemeentehuis van Alkmaar prijkte. Na de onthulling van Luceberts nazisympathieën was de gemeente er niet meer zo blij mee. Het onderzoek wees uit dat het kunstwerk wel mag blijven, maar niet meer op het dak van het gemeentehuis.
Aristoteles was toch geen laaielichter
Boekenweek!
MAART
Tijd voor de jaarlijkse boekenweek. Dit jaar was de schrijver van het traditionele geschenk de winnaar van een heuse wedstrijd:
Het raden van de winnaar was, volgens De Volkskrant, 'op boekenborrels een fijn gezelschapsspel'. Het was echter weblog Tzum dat na een sterk staaltje onderzoeksjournalistiek als enige medium de identiteit van de schrijver daags vóór de bekendmaking al had uitgevogeld.
En er was ook weer een boekenweekessay, hoewel de CPNB een paar jaar geleden weinig brood meer in dat woord 'essay' zag.
2023
2025
MEI
Als het aan Jetten en Bontebal ligt in een volgend kabinet wellicht uw minister van OCW!
Mevrouw Nanninga voelde zich ontriefd door een kinderboek dat de Gemeente Amsterdam aan 60.000 peuters en kleuters in de stad cadeau deed. In het boekje kwamen Amsterdamse feesten als Keti Koti, Holi-Phagwa en Eid al-Fitr voor. Nanninga: “Er wordt heel jonge kinderen weer van alles door de strot geduwd. Alsof er geen autochtoon, seculier kind meer in de stad woont. Het is wéér een instrument om identiteitspolitiek door te drukken.” Eng, volgens Nanninga, want eerder al had ze ervaren hoe bevattelijk zij zelf was voor de invloed van boeken:
Er gebeurden rare dingen in de boekwinkel
Het fenomeen 'bibliotherapie' rukte op; de ultieme vorm van nutsdenken over de literatuur. Als het met temazepam niet lukt, probeer dan Flaubert eens.
Breaking Bad in de boekhandelbranche? Een boekhandelaar die bijbeunt bij een Mexicaans drugskartel en tegen de lamp loopt omdat er opeens pesos uit de pinautomaat in zijn winkel komen?
Overal in het land doken nieuwe boekwinkels op. Opbeurend nieuws, natuurlijk, en de kersverse boekhandelaren gunnen we niets dan goeds. Wel jammer: deze boekwinkels verkopen alleen Engelstalige boeken. Inmiddels is een op de vijf verkochte boeken in ons land al Engelstalig; dat wordt met deze specialiteitenwinkels alleen maar meer. Daarmee benadelen ze de Nederlandse boekensector en stimuleren ze de Anglo-Amerikaanse dominantie.
Kom op, boekhandelaren, make Dutch books great again!
Halli Galli
JULI
2025 was het jaar waarin de campagne ‘Een Boek kan zoveel doen’ van CPNB eindelijk breed werd opgepakt:
En dan had CPNB ook nog product placement geregeld in B&B Vol Liefde, toch weer een van de best bekeken tv-programma’s van het jaar. Helaas hadden ze buiten deelnemer Jean Paul gerekend.
De Bieb is booming
De Bibliotheek vond afgelopen jaar talloze nieuwe manieren om leden aan zich te binden.
Door het lidmaatschap voor iedereen gratis te maken:
Door boetes kwijt te schelden:
Door lidmaatschap nu ook voor doden open te stellen:
Of door gewoon heel goed te zijn in wat ze doen:
Overleden in 2025
Bekijk de reportage die journalist en dichter John Schoorl in 2021 voor ILFU maakte van zijn bezoek aan Marianne Faithfull. Klik hier
Fernando Venâncio woonde sinds 1970 in Amsterdam waar hij Portugese taal- en letterkunde doceerde aan de UvA. Hij vertaalde Nederlandse literatuur naar het Portugees, onder meer werk van Gerrit Komrij, een bloemlezing moderne Nederlandse poëzie en, op uitnodiging van ILFU, Martinus Nijhoffs Awater.
Prijzenregen
We maken het nog niet zo bont als in Frankrijk waar dit jaar 2.000 literaire prijzen werden uitgereikt (op 109.000 verschenen titels), maar er werden ook in ons land weer heel wat boeken en schrijvers bekroond. Een kleine selectie van de oogst van dit jaar.
Lezersmars
SEPTEMBER
Schrijvers worden bedreigd, boeken geweerd uit de schoolbieb – ja, ook in Nederland. Op de eerste dag van het ILFU Festival organiseerden we dit jaar samen met PEN en CPNB een mars voor het vrije woord en tegen censuur en het verbieden van boeken. Dat gebeurt in de VS al op grote schaal, wij wilden het signaal afgeven dat we het hier niet zover moeten laten komen. Dat deden we met een mars door Utrecht, samen met heel veel lezers en veel bekijks tot gevolg.
Overigens zag de regering Trump totaal geen reden tot zorg:
Wij van WC Eend
Ook een aantal aan ILFU verbonden schrijvers liet zich dit jaar niet onbetuigd in de boekwinkel. Ons Raad van Toezichtslid Nisrine Mbarki Ben Ayad publiceerde haar uitmuntende debuutroman Kookpunt, programmamaker Mirjam van Hengel schreef een prachtig boek over haar overleden vader en onze presentator van De Nacht van de Poëzie Ester Naomi Perquin maakte een wonderbaarlijke entree in de wereld van het proza met haar debuut Tot alles in beweging komt. Wij van WC Eend zijn het erover eens: op het leeslijstje voor 2026, die boeken!
De allereerste editie van Boekfest
SEPTEMBER
ILFU organiseerde dit jaar voor het eerst 'Boekfest'. Het werd direct een succes: ruim 10.000 mensen bezochten het programma in TivoliVredenburg en de grote boekenmarkt buiten op het plein. De volgende editie vindt plaats op zondag 20 september 2026.
Book buff Trump
SEPTEMBER
Om te bewijzen dat hij echt niets tegen boeken heeft – goede boeken wel te verstaan, goede boeken van uitsluitend mannen, dode, witte mannen – kwam het er dit jaar dan eindelijk van. Voor het eerst in zijn presidentschap noemde Trump in zijn speech bij het staatsbanket van het Britse vorstenhuis zowaar een paar literaire schrijvers. Onder andere Shakespeare, Lewis en Orwell (!) konden op Trumps waardering rekenen. De zin 'incredible people, unbelievable people that we probably won't see again' leek een onschuldig eerbetoon aan de Britse grootmeesters, maar kun je in geval van Trump net zo goed lezen als de gewenste uitkomst van zijn regeringsbeleid.
Definitief geen hoge btw op boeken
OKTOBER
Na een succesvolle campagne van het boekenvak in 2024 werd het in oktober dit jaar officieel: de btw op boeken ging niet omhoog. Dat de rekening onder meer wordt betaald door dit jaar geen prijsbijstelling (indexatie) aan gesubsidieerde culturele instellingen als ILFU uit te keren, kreeg minder aandacht. Het is echter een steentje dat de culturele sector graag bijdraagt aan de toegankelijkheid van boeken. Toch voelt het als een pyrrusoverwinning; een bezuinigingsmaatregel die wordt opgelegd om de situatie te houden zoals die nu al is. Wij zijn het eens met Ted van Lieshout: de btw op boeken zou eigenlijk naar nul moeten.
En sommige landen doen dat ook. Denemarken bijvoorbeeld, waar boeken met het hoge tarief van 25% werden belast: dat ging dit jaar naar 0%.
AI en de niet bestaande boeken
De veel bezongen revolutie van Artificial Intelligence bleef in het boekenvak ook dit jaar vooral beperkt tot een opstand van kneusjes, klompvoeten en brekebenen. Het gebruik van AI zonder menselijke correctie achteraf lijkt nog steeds verdacht veel op een geblinddoekte werknemer z'n gang laten gaan achter een toetsenbord. Een leugenachtige werknemer bovendien.
De comeback van Times New Roman & Lorem ipsum
Twee opmerkelijke comebacks dit jaar: de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Rubio wilde voor alle overheidsdocumenten weer het klassieke lettertype Times New Roman gaan gebruiken, nadat Biden het had vervangen door de Calibri. Het nieuwe font is door de Nederlander Lucas de Groot ontworpen en is ook voor mensen met visuele beperkingen beter leesbaar. Te woke, volgens Rubio; dan liever de Times New Roman die is ontworpen in de jaren dertig, een tijdperk waar de regering Trump sowieso graag naar teruggrijpt.
En tijdens de achterliggende verkiezingscampagne was het Financieele Dagblad op een gegeven moment helemaal klaar met de eindeloze stroom persmomentjes van Dilan Yeşilgöz. Enter: de klassieke rots in de redactionele branding: Lorem ipsum dolor sit amet, in goed hedendaags Nederlands ook te lezen als: bla bla bla.
DECEMBER
Op de valreep van het oude jaar ontviel Leonard Nolens ons. In het ‘jubileumkwartet’ ter gelegenheid van 40 jaar Nacht van de Poëzie zat hij in de categorie ‘Vlaamse Reuzen’, met het bijschrift: “Grootste nog levende Vlaamse dichter. In Vlaanderen nu al jarenlang de Grote Een. Typeert zichzelf graag als ‘een gearriveerde poète maudit.’"
Leonard Nolens stond achtmaal op het podium van De Nacht. Lees hier ons In Memoriam.
Tot volgend jaar!
Volg ons via ilfu.com, Insta of Bluesky
Of maak het komende literaire jaar helemaal met ons mee en schrijf je in voor de nieuwsbrief
ILFU / Redactie: Michaël Stoker